جستجو براي:  در 
صفحه کلید فارسی
پ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 Back Space
ض ص ث ق ف غ ع ه خ ح ج چ
ش س ي ب ل ا ت ن م ك گ
ظ ط ز ر ذ د ء و . , ژ
       جستجوی پیشرفته کتاب
  19/09/1398
نویسندگان   ناشران   بانک کتاب   فروشگاه
 

 
مدیریت مقالات > روانشناسي عمومي

كودكان ناسازگار

گروه: روانشناسي عمومي
نویسنده: مريم فرحزادى

درمانهاى مؤثر ADHD شامل استفاده از داروهاى محرك و تغيير رفتار مى گردد.عليرغم اثبات اثر بخشى داروهاى محرك در درمان اين اختلال، به چندين دليل رويكردهاى كاملاً داروشناختى از پيامد هاى چندان خوش بينانه اى برخوردار نيستند.از همين جا مى توان نياز به تشخيص درمانهاى روانى - اجتماعى اثر بخش را ملاحظه نمود. همين امر موجب گرديده است كه انجمن روانشناسى امريكا (APA) در طبقه بندى اش از اين مداخلات تحت عنوان (درمانهاى به لحاظ تجربى معتبر)ياد كند.مداخلات رفتارى مستلزم دستكارى عوامل محيطى پيش از بروز رفتار ناسازگار (مانند محيط ،ساختار)يا پيامد هاى اين رفتار(مانند توجه بزرگسالان ) مى باشد.

با توجه به ماهيت مزمن و فراگير اين اختلال مى بايست درمانهاى رفتارى (نظير دارو) به گونه اى پيوسته و طولانى مدت در هر محيطى (منظور محيطى كه اكنون اختلال در آن وجود دارد) به كار گرفته شوند در اين جا درمانهاى روانى- اجتماعى مؤثر مرور و در يك چار چوب آسيب شناسى روانى رشدى ارائه گرديده اند.

يكى از نخستين ملاحظات چارچوب آسيب شناسى روانى رشد، تناسب رشدى رفتار است.توجه به اين ،اقتضاى رشدى براى تشخيص ADHD وتعيين اهداف درمانى شايسته ،درك محرك هاى محيطى در هر دوره زمانى رشدى خاص، اساسى و مهم است، مثلاً در مراحل خاصى از رشد بسيارى از خصوصيات رفتارى ADHD(نظير اشكال در حفظ توجه،سطوح بالاى فعاليت)بهنجار هستند و بر اساس انتظارات محيطى در يك مرحله رشدى خاص ممكن است يا بالعكس آسيب رسان محسوب نشوند.بنابراين پيش از تشخيص لازم است از رفتار كودك را با هنجارهاى رشدى مقايسه و اختلال عملكرد را در چندين حوزه مورد ارزيابى قرار دهيم.همچنين بايد اهداف درمانى شايسته مبتنى بر عملكرد بهنجار سنى باشند.

به لحاظ رشدى درمانها مى بايست حساس بوده يعنى مستلزم توجه، دقت به سطح رشد شناختى ،نيازها و چالشهاى كودك باشند .در اين خصوص درمانهاى رفتارى براى كودكان سنين پايين بايد شامل پيامدهاى ملموس،معمول بوده و بلافاصله پس از رفتار ارائه شوند به طورى كه كودك به درك ارتباط بين رفتار خويش و پيامد آن نايل گردد.

به همين ترتيب درمانهاى نوجوانان نيز بايد به امورى چون نياز به استقلال توجه داشته باشند(مثل درگير ساختن كامل آنها در مسير درمان).در تمام گروههاى سنى پيامد هايى بايد انتخاب شوند كه براى آن مرحله خاص رشدى به معنى داروى برانگيزاننده باشند.مثلاً ممكن است براى نوجوانان وقفه تنبيه نامناسبى باشد حال آنكه گرفتن امتيازات، منع فعاليت هايى چون صحبت با تلفن ،رفتن به مراكز تفريحى با دوستان،عدم دسترسى به ماشين تنبيه بسيار مؤثرترى محسوب گردد.بدين ترتيب درمانها مى بايست با استفاده از راهكارهاى رفتارى به لحاظ رشدى حساس به انتقالهاى رشدى تغيير يابند تا در اين صورت منعكس كننده رفتارهايى باشند كه بسيار آسيب رسان هستند (نظير ناتوانى در سازمان دهى براى انتقال به مدارس متوسطه) در نهايت ديدگاه آسيب شناسى رشدى بر اين نكته تأكيد مى ورزند كه كودكان در چندين بافت مهم يعنى خانه و مدرسه قرار دارند.

اين بافت ها در بردارنده چندين عامل خطرآفرين يا حفاظتى مى باشند كه بايد اين عوامل جهت ارتقاء پيامد هاى رشدى مورد پرورش يا تغيير قرار گيرند.طبق تعريف نشانگان ADHD و آسيب هاى مربوط به آن بايد حداقل در دو حيطه وجود داشته باشد.بنابراين براى دستيابى به حداكثر سودمندى درمانها در هر حيطه بايد اجرا شوند به علاوه درمانهاى روانشناختى مؤثر در ADHD به والدين و معلمان به عنوان عواملى مى نگرند كه بوسيله آنها مستقيماً به كودك ارائه مى شود. بررسى ادبيات پژوهشى حاكى از آن است كه رفتار هاى كودكان مبتلا بهADHD براى والدين و نيز احتمالاًبراى معلمان استرس آور است.

علاوه بر اين بسيارى از والدين كودكان ADHD خود ، آسيب شناسى روانى را تجربه مى كنند كه البته اين امر با پاسخ زير بهينه به درمانهاى ADHD مرتبط است.بنابراين درمانهاى جامع بر ارزيابى كامل نقاط قوت وضعف محيط كودك (همچون خانواده، گروه همسالان،موقعيت كلاسى )به اين صورت است كه درمانها مى توانند كودك، والدين و عوامل مؤثر در بروز رفتار مشكل آفرين را مورد هدف خود قرار دهند.اكنون به بحث خود در خصوص درمانهاى مؤثر براى كودكان ADHDبرخواهيم گشت.مطلب را با بحث در مورد سودمندى و محدوديتهاى مداخلات دارو شناختى و توجيه نياز به درمانهاى روانشناختى آغاز مى كنيم سپس به مرور ادبيات پژوهشى در زمينه اثر بخشى درمانهاى روانى اجتماعى مى پردازيم.

* داروهاى محرك

استفاده گسترده و مدارك بسيارى در مورد سودمندى داروهاى محرك وجود دارد.اين گونه ارزيابى شده است كه حداقل ۸۵ درصد كودكان با تشخيص ADHD بوسيله داروهاى محرك درمان شده اند.در تعدادى از بررسيها بويژه سنجش نشانگان ADHD براى اكثريت كودكان (منظور كودكانى كه اين داروها برايشان تجويز شده است) اثرات مفيد و عمده داروهاى محرك آشكار گرديده است. مثلاً ثابت شده است كه محركها سبب كاهش حواس پرتى در كلاس و افزايش رفتار مربوط به تكليف، قبولى و بازدهى تحصيلى مى شوند. به علاوه مشخص شده كه اين داروها موجب كاهش رفتارهاى اجتماعى منفى نظير پرخاشگرى، تعاملات ناشايست با همسالان، تعاملات منفى والد- كودك مى شوند.

با اين حال چندين محدوديت مهم در رويكرد منحصراً داروشناختى به درمان ADHD وجود دارد.كه شامل موارد زير مى شوند :اثرات محدود داروهاى محرك بر مشكلاتى چون پيشرفت تحصيلى و روابط با همسالان، اين حقيقت كه بيش از ۳۰ درصد كودكان پاسخ مؤثر روشن به محركها نمى دهند.

عدم پيوستگى درمان به دليل اثرات جانبى داروها چون بيخوابى، بازدارى اشتها، اثرات جانبى طولانى مدت بالقوه معكوس در دريافت محركها، نداشتن پيش آگهى در خصوص پرهيز غذايى، دارويى و كمى اثرات حمايت كننده از اثرات مفيد و طولانى مدت درمان دارويى بر حوزه هاى اختلال .

سرانجام ادبيات پژوهشى حاكى از اين هستند كه ADHD با گروهى از مشكلات خانوادگى مرتبط مى باشد و غير محتمل است كه داروهاى محرك جهت درمان نياز هاى چند گانه سلامت روانى و آسيب هاى فراگير متداول در اين خانواده ها كافى باشد. به علاوه ما اخيراً دريافته ايم كه مقدار محرك براى كودكان ADHD منجر به بهبود در عملكرد و خلق والدين نمى گردد.در نهايت نتايج مربوط به بررسى درمان چند الگويى كودكان ADHD پيشنهاد مى كنند كه به رغم مؤثر بودن داروها در كا هش نشانگان ADHD تنها درمانهاى تركيبى رفتارى - داروشناختى منجر به مهارتهاى اجتماعى و روابط والد - كودك پيشرفته (از جمله كاهش سبك والدين ناملايم و نامؤثر) مى گردد.

به علاوه كودكانى كه از اين درمانهاى مركب بهره مند شده اند احتمالاً بيشتر بهنجار مى شوند.شواهد مهمى وجود دارند كه بر درمان رفتارى به عنوان يك مؤلفه با ارزش در درمان ADHD اشاره دارند.

* مداخلات مبتنى بر خانواده

رفتارهاى بى توجهى، بيش فعالى و تكانش گرى كه مشخصه ADHD هستند اغلب سبب بروز اختلال در روابط والد - كودك و افزايش استرس در والدين اين كودكان مى گردد.با گذشت زمان والدين ممكن است در مقابل اين رفتارها از راهكارهاى تربيتى ناسازگارانه و غير توليدى استفاده كنند.البته اين امر مى تواند در حفظ يا برطرف كردن مشكلات رفتارى موجود مؤثر باشد به همين خاطر يكى از مؤلفه هاى درمان جامع براى ADHD كار مستقيم با والدين است تا براى افزايش نتايج مثبت، رفتارهايشان را تغيير دهند.

از آنجايى كه داشتن والدين ضعيف يكى از مهمترين عامل پيشگويانه پيامدهاى منفى طولانى مدت در كودكان با مشكلات رفتارى است، تغيير و اصلاح مؤثرانه نحوه عمل اين والدين از اهميت برخوردار است. بنابراين آموزش رفتارى به والدين يكى از مؤثرترين راهها براى اصلاح رفتار آنها و در نتيجه درمان ADHD است. آموزش رفتارى به والدين در درمان كودكانADHD اختلال مخالفت نا فرمانى- اختلال سلوكى و نيز بسيارى از اختلالهاى درون سازى از پيشينه طولانى مدت و موفقيت آميزى برخوردار است. آموزش رفتارى والدين آشكارا براى آنها آموزشهاى مربوط تكنيكهاى تغيير رفتار را فراهم مى آورد.اين تكنيكها مبتنى بر اصول يادگيرى اجتماعى هستند.

به والدين آموزش داده مى شود تا پيش آيندها و پيامدهاى رفتار كودك خود را تشخيص و دستكارى كنند، رفتارهاى مشكل آفرين را هدف قرار داده و بررسى كنند، رفتارهاى اجتماعى را از طريق تحسين، توجه مثبت، پاداشهاى محسوس مورد تشويق قرار داده و رفتارهاى ناخواسته را طريق ناديده گرفتن با برنامه، وقفه و ديگر تكنيكهاى مربوط به روشهاى غير جسمانى (مثل حذف امتيازات) كاهش دهند.

اثر بخشى آموزش به والدين در درمان ADHD حداقل در ۲۸ مطالعه چاپ شده ارزيابى گرديده است.اين مطالعات از مداخلات آموزش به والدين استفاده كردند و كودكان بين سنين ۳و ۱۴ سال را در برمى گرفتند.طرح هاى بررسى ناهمگن بودند(مثلاً تصادفى، كوشش هاى بالينى كنترل شده، مطالعات موردى منفرد) و آموزش به والدين كه با مؤلفه هاى درمانى متفاوت تركيب شده بود.در كل اين بررسيها حاكى از آن بودند كه آموزش والدين منجر به پيشرفت هاى كودكان ADHD در چندين حيطه مهم، ارزيابى هاى بسيار با ارزش والدين از رفتارهاى مشكل و رفتارهاى منفى مشاهده شده از سوى كودك با مقدار ميانگين ۰‎/۸۷ (۲‎/۲۵ -۰‎/۰۹- دامنه )شده و در برخى موارد همچنين اين آموزش سبب بهبودى در ديگر حوزه ها نظير گزارشهاى والدين از استرس، رفتارهاى اجتماعى و پذيرش گرديده است.

* مداخلات مبتنى بر مدرسه

بسيارى از دشواريهاى مربوط بهADHD، بى توجهى، بيش فعالى ‎/ تكانش گرى هر دو ممكن است با رفتار كودك در كلاس، توانايى يادگيرى مداخله كنندو بدين ترتيب سبب پيشرفت تحصيلى پائين تر و آسيب عملكرد در محيط مدرسه شوند. محققان مدتهاست كه راههاى مؤثر در كمك به كودك ADHD را آزموده اند.هدف اين بوده است كه كودكان به نحو مناسب ترى در مدرسه رفتار كرده و به لحاظ تحصيلى عملكرد بهترى داشته باشند.

*مديريت رفتار در كلاس

مداخلات كلاسى مبتنى بر رفتار به لحاظ تجربى در درمان كودكان ADHD مورد حمايت واقع شده اند.همانند آموزش به والدين به طور كلى مداخلات رفتارى كلاس شامل مشاوره هاى منظم با معلم كودك در خصوص استفاده از راهكارهاى تغيير و اصلاح رفتار است.مشاوره ها معمولاً با آموزش روانشناختى در خصوص ADHD، تشخيص رفتارهاى خاص مورد هدف بر اساس بررسى عملكردى رفتار (نظير آزمودن پيش آيند ها، رفتارها و پس آيندها)آغاز مى شوند. بنابراين به معلمان آموزش داده مى شود تا به استفاده از تكنيكهاى رفتارى خاصى نظير تحسين، ناديده گرفتن با برنامه، درخواستهاى مؤثر، وقفه و نيازها، كارتهاى گزارش روزانه (DRC) يا برنامه هاى مديريت وابستگى گسترده كلاس بپردازند.

DRC نوعى مداخله مبتنى بر مدرسه است كه در آن اهداف رفتارى خاص تعيين و به كودك در خانه براى رسيدن به اين اهداف پاداش داده مى شود. اهداف رفتارى در يك سطح چالش برانگيز اما دست يافتنى تعيين و به ميزان فزاينده اى دشوارتر ساخته مى شوند تا رفتار كودك در سطوح بهنجار رشدى (بر اساس اصل شكل دهى )قرار گيرد.همچنين DRC بازخورد روزانه در خصوص رفتار و عملكرد كودك در مدرسه به والدين ارائه داده و اين فرصت را فراهم مى آورد تا آنها در مورد رفتار كلاسى به كودك تقويت پشتيبان دهند، تعدادى از اهداف DRC، فراوانى بازخورد و تقويت براساس سطح رشد كودك قرار دارد.مثلاً كودكان سنين پائين يا بسيار تكانشى ممكن است نيازمند اهداف كمتر، بازخورد وتقويت بيشتر در مقايسه با كودكان بالاتر يا نوجوانان باشند.بسيارى از محققان به اثرات سودمند DRC بر روى سنجش هاى رفتارى و ارزيابى معلم از رفتار كلاسى اشاره كرده اند.

بسيارى از مطالعاتى كه به بررسى مداخلات مدرسه اى مى پردازند از سطوح تك آزمودنى يا گروهى استفاده مى كند كه هر يك در برگيرنده ليست انتظار يا يك گروه كنترل بدون درمان است و اكثراً نيز به بررسى اثرات مديريت وابستگى بر روى سنجش هاى وابسته (نظير مشاهدات مستقيم و درجه بندى هاى معلمان) مى پردازند.

اكثريت اين مطالعات پيشنهاد مى كنند كه مداخلات رفتارى مدرسه نوعاً منجر به پيشرفتهاى بسيار بزرگى در اين سنجش ها شده اند (مقادير اثر در دامنه ۱‎/۴۴ و اثرات بزرگتر نوعاً در سنجش هاى رفتار كودك نسبت به بخشهاى بالينى و تحصيلى يافت شده) بنابراين مداخلات كلاسى مبتنى بر رفتار ظاهراً داراى ابزارهاى بسيار مؤثر تغيير رفتار در كودكان ADHD در محيط مدرسه مى باشند. با وجود اين همانگونه كه همكارى متخصصان مدرسه براى اين مداخلات لازم و ضرورى است، تعدادى چالش يكسان در برنامه هاى رفتارى خانه وجود دارد يعنى اثرات درمانى مؤثر به استفاده مداوم از تكنيكهاى تغيير و اصلاح رفتار از سوى معلمان متكى هستند.

*مداخلات تحصيلى

مداخلات كلاسى مبتنى بر رفتار، نوعاً شركت در تكاليف و رفتارهاى مشكل آفرين را هدف قرار مى دهند.در حاليكه مداخلات تحصيلى اساساً متمركز بر دستكارى شرايط پيش آيند نظير ساختار آموزشى يا مواد آموزشى هستند و البته هدفشان بهبود پيامدهاى تحصيلى و رفتارى هر دو مى باشد.مثلاً يك گروه از مداخلات رفتارى براى هدف قرار دادن مشكلات مربوط به تكاليف خانه از طريق برنامه ريزى زمان تكليف خانه، همكارى معلم - والد ايجاد شده اند و عمدتاً اين برنامه ها اثرات مبتنى بر اجرا و دقت در انجام تكاليف منزل داشته اند.به دليل وجود ارتباط قوى بين ADHD و پيشرفتهاى تحصيلى، ميزان بالاى مشكلات يادگيرى، حفظ پايه تحصيلى، اخراج، ترك تحصيل در نوجوانان داراى اين اختلال، هدف قرار دادن اشكالات تحصيلى مؤلفه اى مهم در درمانهاى جامع كودكان ADHD محسوب مى گردد.

از جمله رويكردهاى تحصيلى ايجاد شده كه از برخى حمايتهاى اوليه نيز برخوردار بوده اند عبارتند از: تغيير ساختارى و تكليف، آموزش از طريق همسالان،آموزش با كمك كامپيوتر و آموزش راهكار . تغييرات تكليف و ساختارى مستلزم انجام كارهايى چون كاهش ميزان تكليف،تقسيم آنها به خرده واحدها و تعيين اهدافى براى كودك است تا او بتواند در فواصل زمانى كمتر با استفاده از تحريكات فزاينده در تكليف (مثل رنگ ، بافت و ميزان ارائه محرك ) ، تغيير درارائه آموزش با توجه به سبك يادگيرى منفرد دانش آموز، به پيشرفت نايل گردد. آموزش با كمك كامپيوتر نيز مستلزم دستكارى فرمت تكليف از طريق ارائه موضوعات خاص آموزشى ، برجسته ساختن مواد آموزشى مهم ، استفاده از ابعاد حسى چندگانه، تقسيم محتواى مواد آموزشى به بخشهاى كوچكتر اطلاعات وارائه بازخوردهاى سريع به دنبال پاسخ صحيح است.

رويكرد آموزشى آموزش راهكار نيازمند آموزش به دانش آموز براى استفاده از يك سرى روشها و راهكارهايى است كه به طور خاص نشان دهنده درخواستهاى مربوط به موقعيت تحصيلى، يادداشت بردارى،مهارت هاى مطالعه، انجام تكليف منزل يا روشهاى تقويت به خود هستند.

در آموزش از طريق همسال نيز يك دانش آموز به يارى، آموزش و بازخوردديگرى مى شتابد.او از اين طريق به طور همزمان بر روى اهداف تحصيلى ومهارت اجتماعى كار مى كند . گرچه شمار مطالعات درمانى كه سعى در به كارگيرى مداخلات تحصيلى نيز داشته اند، بسيار اندك است، بررسى هاى موجود حاكى از آن هستند كه اين مداخلات از اثرات سودمندى بر روى عملكرد تحصيلى برخوردار هستند. اخيراً يك فراتحليل مربوط به مداخلات مبتنى بر مدرسه در اين كودكان آشكار ساخت كه مديريت رفتار و مداخلات تحصيلى هر دو اثرات مثبت مشابهى بر روى رفتار مرتبط با ADHD دارند.

به دليل تعداد نسبتاً اندك مطالعات در سنجش پيامد هاى تحصيلى، فهم اثر بخشى و سودمندى اين رويكردها بر روى عملكرد تحصيلى دشوار است.در مداخلات تحصيلى ممكن است رويكرد هاى مديريت وابستگى بيشتر ترجيح داده شوند كه آنها از طريق معلمانى به كار گرفته مى شوند كه بطور مستقيم و با زمان بيشتر نقايص تحصيلى را به طور جامع مورد هدف قرار مى دهند.

با وجود يافته هاى اين فرا تحليل همچنين نياز بيشتر به پژوهش در اين حيطه، سنجش زنان يا نوجوانان،ارزيابى قدرت تعميم درمان در طول زمان و محيطهاى ديگر، بررسى يكپارچگى درمان و اعتبار اجتماعى نتايج را آشكار مى سازد. به علاوه به دليل كوچك بودن تعداد نمونه و عدم سنجش كافى يكپارچگى و درستى درمان در مطالعات انجام شده بر روى محيط كلاس دشوار است كه بفهميم آيا مى توان از طريق محدود ساختن نتيجه گيرى ها، اين درمانها را مى توان به كار گرفت به منظور اثبات اينكه درمانهاى مذكور به لحاظ تجربى حمايت شده اند.لازم است اين مداخلات در كوشش آزمايشى تصادفى و كنترل شده مورد آزمون و بررسى قرار گيرند.مطالعات بيشتر همچنين بايد سعى در ايجاد و بررسى راهكارهاى آموزشى جديد، مقايسه اثرات رويكردهاى مداخلاتى گوناگون و استفاده از اطلاعات مربوط به ارزيابى عملكرد براى طرح هاى مداخلات منفرد كنند.

* مداخلات همسالان ، آموزش مهارتهاى اجتماعى

مشكلات درون شخصى به عنوان يكى از مشخصات كودكان ADHD محسوب مى شود.كودكان داراى سطوح بالاى بيش فعالى، سركشى و پرخاشگرى در سنجش هاى جامعه سنجى به گونه اى منفى از سوى همسالانشان ارزيابى شده و بيشتر محتمل است كه مورد طرد واقع شوند.در بررسى كويى و داگ مشخص شد روابط ضعيف با همسالان عامل پيشگويانه براى پيامد هاى منفى طولانى مدت در كودكان پريشان مى باشد.

مداخلات مربوط به مهارتهاى اجتماعى بر ايجاد و تقويت استفاده از مهارتهاى اجتماعى شايسته (نظير ارتباطات، همكارى، شركت، اعتبار يابى) متمركز هستند به نظر منطقى مى رسد كه چنين مداخلاتى سبب بهبود رفتار اجتماعى اين كودكان شوند با اين حال شواهد متقاعد كننده اى در حمايت از سودمندى مداخلات مربوط به مهارتهاى اجتماعى در اين گروه از كودكان وجود ندارد . اخيرا ً آشكار شده كه تركيب آموزش به والدين و آموزش مهارت هاى اجتماعى در اين مطالعات داراى اثرات درمانى قوى تر و با قدرت تعميم بيشتر در مقابل آموزش مهارتهاى اجتماعى به تنهايى بوده است.

در يك مطالعه بر روى كودكان ODD (اختلال نافرمانى - مخالفت)،CD (اختلال سلوك) و ADHD ، آموزش به والدين ، آموزش مهارت هاى اجتماعى هر يك به تنهايى و تركيب اين دو آموزش بدون هيچ گروه كنترل درمان مورد مقايسه قرار گرفت. مشخص شد تمامى درمانها منجر به بهبود رفتارى معنى دارى در كودكان و والدين شده اند.

با اين حال بزرگترين و تعميم يافته ترين اثر در خانه، مدرسه، همسالان براى گروهى ديده شد كه از تركيب آموزش به والدين و مهارتهاى اجتماعى برخوردار شده بودند.اين يافته ها گوياى آن هستند كه در مقايسه با آموزش والدين به تنهايى تركيب آموزش والدين و مهارتهاى اجتماعى مى تواند منجر به اثرات قوى ترى بر روى والدين و كودكان شوند اما اين يافته نيازمند تكرار از سوى مطالعات بيشتر است.

* برنامه هاى درمانى كوتاه

برنامه درمانى كوتاه براى كودكان ADHD( يا STP) نوعى برنامه ۸ هفته اى براى بيماران سرپايى است كه مؤلفه هاى درمانى ADHD (مبتنى بر مدارك و شواهد) نظير آموزش هفتگى مبتنى بر گروه، سيستم امتيازى يا ژتونى، تقويت مثبت (مثل نخستين) در خواستهاى مؤثر، وقفه ، DRC ، آموزش مهارتهاى اجتماعى، ورزشى و مهارتهاى حل مسأله را تركيب مى كند.اين درمانها با هدف بهبود روابط با همسالان، تعاملات با بزرگسالان،عملكردتحصيلى، كارآيى خوددر كل موقعيتهاى تحصيلى و تفريحى به كار گرفته مى شوند.

بسيارى از مطالعات اثر بخشى مؤلفه هاى اين درمان يعنى STPرا اثبات كرده اند.مثلاً دو مطالعه پيشرفتهاى به دست آمده از STP را از طريق مقايسه ارزيابيهاى پيش و پس از درمان آشكار ساخت.سايرين نيز سودمندى STP را در مداخلات جامع رفتارى كه شامل آموزش طولانى مدت و مداخلات مدرسه اى مى شوند، روشن ساخته اند.

نتايج پيش و پس از ارزيابى STP حاكى از كاهش معنى دار آمارى دردرجه بندى والدين از نشانگان و اختلال و نيز ارزيابى بهبود عملكردى در چندين حوزه(مانند پيروى از قانون، فعاليت در كلاس، مهارتهاى ورزشى و عزت نفس)است. ارزيابى اين حيطه ها از سوى معلمان و مشاوران STP در پايان هر برنامه انجام شده بود.اين يافته نشان دهنده اثرات رفتارى عمده STP در چند حيطه مهم عملكرد هستند كه از طريق چندين درجه بندى كننده گزارش شده اند.نتايج بدست آمده در انواع شرايط بوم شناختى، تشخيصى و اجتماعى- اقتصادى (مثلاً كودكانى كه اختلال پرخاشگرى هم بود را نشان مى دهند،زندگى در خانواده تك والد در مقابل خانواده هايى با هر دو والد،زمينه هاى اقتصادى گوناگون)مشابه بودند.

نتايج مشابه به دست آمده به عنوان بخشى از مطالعه MTA اجرا شدند.در زير نمونه اى ازMTA مقايسه ارزيابى پيش و پس از درمان ،اطلاعات سيستم امتيازى، DRC، ارزيابيهاى بهبود درجه بندى رضايت والدين، اثرات بسيار عمده درمان رفتارى را بر كودكان درمان شده يا درمان نشده در طول STP اثبات كرد. ادبيات پژوهشى موجود پيشنهاد مى كنند كه STP مداخله اى مؤثر است وقوياً عملكرد اجتماعى كودكان ADHD- وراى آن چيزى است كه از طريق درمانهاى رفتارى سنتى (مبتنى بر كلينيك) انجام مى شود -مشخص مى سازند بررسيهاى بيشتر نيازمند به كار گيرى طرح هاى كنترل شده، بين گروهى هستند كه به دقت اثرات مربوط به مؤلفه هاى درمانى خاص STP را پياده و اجرا كنند.

* مداخلات تركيبى رفتارى - دارويى

بسيارى از مطالعات به مقايسه درمان داروهاى محرك با درمانهاى رفتارى و يا مداخلات تركيبى رفتارى - داروشناختى براى كودكان ADHD پرداخته اند. بزرگترين نمونه، يك مطالعه MTA چهارده ماهه بود كه ۵۷۹ كودك ADHD نوع مركب در سنين ۷و۹سال را در بر مى گرفت.كودكان به صورت تصادفى در يكى از چهار گروه درمانى:

۱- درمان رفتارى نظير درمان گسترده با ۳۵ جلسه اموزش به والدين،آموزش مديريت رفتارى در كلاس براى معلمان و جلسات مشاوره اى دو ماه يك بار به مدت يك هفته و STP

۲- مديريت دارويى نظير داروهاى محرك (ايمى پيرامين براى غير پاسخ دهندگان) در نظر گرفتن سه دوره زمانى در روز براى مطالعه

۳- درمانهاى رفتارى مركب و مديريت دارويى

۴- كنترل مقايسه اجتماعى كه در آن والدين جهت جستجوى درمان به وسيله يك فراهم كننده آزاد بودند(تقريباً دارو را دريافت كرده بودند) نتايج اين بررسى نشان داد كه مديريت دارويى دقيق در توجه به نشانگان ADHD به اندازه درمانهاى مركب اثر بخش بوده است.

با توجه به بسيارى از اهداف درمانى معتبر اجتماعى(نظير حيطه هاى آسيب عملكردى )،مهارت هاى اجتماعى بهبود يافته، روابط والد - كودك مانند كاهش يافتن شيوه هاى سخت و نامؤثر برخورد والدين ،مشخص شد كه درمانهاى مركب بهتر از درمانهاى دارويى به تنهايى هستند.تحليلهاى دوم نيز از برترى اين درمانها در به هنجار سازى رفتار حمايت مى كنند.

همچنين درمانهاى مذكور ممكن است اين شرايط را فراهم آورند كه براى مديريت رفتار در محيط هاى خانه و مدرسه ،مقادير پايين تر دارو به كار گرفته شوند.اين امر مى تواند سبب افزايش رضايت از درمان گردد.

   
راهنماي سايت
كتاب
سفارش كتاب بدون عضويت
پيگيري كتاب بدون عضويت
پيش از مرگ بايد خواند
مقالات
گزارشات
جان کلام
نقد و ادبيات
تاريخ سينما
شاهنامه خوانی
داستان های کوتاه
امثال و ادبيات كهن
افسانه ها و فرهنگ توده
آی کتاب پلی است بین پدیدآورندگان
کتاب و خوانندگان آثارشان
پیگیری و سفارش تلفنی
77605503
77635308